Artikel · Investeringen

Term sheet: de waardering is niet het hele verhaal

Liquidatievoorkeur, verwatering, vetorechten en leaver-regelingen bepalen wat u bij een exit overhoudt. Zo leest en onderhandelt u een term sheet.

Dealcontrol · 9 minuten leestijd

De waardering haalt de krantenkop. Maar wie de term sheet alleen op de waardering beoordeelt, kan bij een exit verrast worden. De voorwaarden eromheen bepalen wie er wat krijgt, wie er beslist en wat er gebeurt als het tegenvalt.

Zwarte schaakkoning en messing paard tegenover elkaar op een donkere ondergrond

Wat is een term sheet?

Een term sheet is een kort document waarin investeerder en onderneming de hoofdlijnen van een investering vastleggen: het bedrag, de waardering en de rechten van de investeerder. Daarna volgen de uitgewerkte documenten: een investeringsovereenkomst, een aandeelhoudersovereenkomst en meestal een statutenwijziging. Bij een Nederlandse BV gaat de uitgifte van nieuwe aandelen via een notariële akte.

De term sheet zelf is meestal niet bindend, met uitzondering van bepalingen over geheimhouding en exclusiviteit. Toch is dit het moment om te onderhandelen. Wat in de term sheet staat, verandert later nauwelijks nog: het geldt als afgesproken.

Waardering: pre-money en post-money

De pre-money-waardering is de waarde van uw onderneming vóór de investering. De post-money-waardering is die waarde plus het geïnvesteerde bedrag. Investeert iemand € 1 miljoen bij een pre-money-waardering van € 4 miljoen, dan is de post-money-waardering € 5 miljoen en krijgt de investeerder 20 procent.

Let op de optiepool: een pakket aandelen dat wordt gereserveerd voor toekomstige medewerkers. Vraagt de investeerder om die pool vóór de investering te creëren, dan gaat hij volledig ten koste van de bestaande aandeelhouders. Uw effectieve waardering ligt dan lager dan het getal op papier.

Liquidatievoorkeur

Een liquidatievoorkeur (liquidation preference) bepaalt dat de investeerder bij een verkoop of faillissement eerst zijn geld terugkrijgt, voordat de andere aandeelhouders iets ontvangen.

  • 1x non-participating is gangbaar: de investeerder kiest tussen zijn inleg terug of zijn aandeel in de opbrengst, niet allebei.
  • Participating is zwaarder: de investeerder krijgt eerst zijn inleg terug en deelt daarna ook nog mee in de rest.
  • Een veelvoud, zoals 2x of 3x de inleg, maakt een bescheiden exit voor de oprichters al snel weinig waard.

Een voorbeeld ter illustratie. Een investeerder legt € 2 miljoen in voor 25 procent, met een 2x participating preference. Het bedrijf wordt verkocht voor € 8 miljoen. De investeerder krijgt eerst € 4 miljoen en daarna 25 procent van de resterende € 4 miljoen: samen € 5 miljoen. Voor de oprichters blijft € 3 miljoen over, terwijl zij 75 procent van de aandelen hadden.

Verwateringsbescherming

Haalt u later geld op tegen een lagere waardering (een down round), dan wil de investeerder bescherming. Bij full ratchet wordt zijn instapprijs volledig verlaagd naar de nieuwe, lagere prijs. Dat is zwaar voor de oprichters. Bij broad-based weighted average wordt zijn prijs naar verhouding aangepast. Die tweede variant is redelijker en komt veel vaker voor.

Zeggenschap en vetorechten

Een investeerder vraagt vaak een zetel in het bestuur of de raad van commissarissen, en een lijst met besluiten waarvoor zijn goedkeuring nodig is. Een veto op een nieuwe financieringsronde, de verkoop van het bedrijf of een statutenwijziging is gebruikelijk. Een veto op het jaarbudget, het aannemen van personeel of elke uitgave boven een laag bedrag maakt het dagelijks bestuur ingewikkeld. Onderhandel over de lijst, punt voor punt.

Vesting, good leaver en bad leaver

Investeerders willen dat de oprichters blijven. Daarom worden hun aandelen vaak “verdiend” over een periode van bijvoorbeeld vier jaar (vesting). Vertrekt een oprichter eerder, dan moet hij zijn niet-verdiende aandelen aanbieden. Een good leaver (vertrek door ziekte, of ontslag zonder eigen schuld) krijgt de marktwaarde. Een bad leaver (vertrek door eigen keuze of ernstig verwijtbaar gedrag) vaak alleen de nominale waarde. Zorg dat de definitie van bad leaver eng is: wat er niet onder valt, is good leaver.

Meeverkoopplicht en meeverkooprecht

  • Drag-along (meeverkoopplicht): als een bepaalde meerderheid wil verkopen, moeten de andere aandeelhouders meeverkopen. Let op de drempel en op een minimumprijs.
  • Tag-along (meeverkooprecht): verkoopt een grootaandeelhouder zijn aandelen, dan mogen de anderen meeverkopen tegen dezelfde voorwaarden.

Hoe versterkt u uw positie?

  1. Zorg voor meer dan één term sheet. Concurrentie tussen investeerders is de beste manier om voorwaarden te verbeteren.
  2. Bepaal wat voor u belangrijk is. Zeggenschap of waardering? U kunt niet alles winnen. Een iets lagere waardering met schone voorwaarden is vaak meer waard.
  3. Houd de exclusiviteit kort. Zolang u exclusief met één partij praat, verliest u uw alternatief.
  4. Reken de exit-scenario’s door. Wat krijgt u bij een verkoop voor de helft, het dubbele en het tienvoudige van de post-money-waardering?

Samengevat

  • De term sheet is meestal niet bindend, maar wat erin staat verandert later nauwelijks.
  • Kijk verder dan de waardering: optiepool, liquidatievoorkeur en verwateringsbescherming bepalen uw opbrengst.
  • Onderhandel de lijst met vetorechten punt voor punt.
  • Houd de bad leaver-definitie eng en de exclusiviteit kort.
  • Zorg voor concurrentie tussen investeerders.

Dit artikel geeft algemene informatie over onderhandelen en is geen juridisch of fiscaal advies over uw specifieke situatie.

Ligt er een term sheet op tafel? Laat hem doorrekenen voordat u tekent.

Scroll naar boven